Weetjes van Zeep

Wat is de geschiedenis van zeep?
Baden en wassen is hopelijk al zo oud als de mensheid. Wij weten aan de hand van hiëroglyfen dat de oude Egyptenaren reeds baadden. De eerste vermelding in de Europese literatuur over baden en wassen dateert van 400 v.Chr. uit een Grieks handschrift. Rond deze tijd is ook de zeep uitgevonden. Volgens een Romeinse legende zouden huisvrouwen bij toeval gemerkt hebben dat zij hun was schoner kregen als zij deze behandelden met een mengsel van dierlijk vet, as en regenwater. Lange tijd werd zeep vervaardigd met as van houtskool totdat laat in de 18e eeuw in Frankrijk voor het eerst alkali in de productie van zeep werd toegepast. Door deze uitvinding werd het mogelijk zeep op grote schaal te produceren: van een luxe product dat het eens was werd de huidreiniger voor iedereen bereikbaar. In de loop van de 20e eeuw werden nieuwe, synthetische, zepen (juister is in dit geval de term detergentia) uitgevonden In de 3e wereld is gewone zeep nog de belangrijkste huidreiniger, maar in het Westen worden steeds meer synthetische ‘zepen’ toegepast die doorgaans milder zijn voor de huid.

Wat is zeep?
Zeep is, technisch gesproken, een mix van zouten van vetzuren die wordt gemaakt van vetten. De vetten worden behandeld (gehydroliseerd) met een sterk alkalisch product, zoals kaliumhydroxide. Hierdoor ontstaat de klassieke zeep.

Hoe werkt zeep?
Door contact met het water komen de zeepmoleculen los die één water-oplosbaar uiteinde hebben, en één vet oplosbaar uiteinde. Hierdoor is zeep in staat een ‘brug’ te vormen tussen water en vet, twee substanties die elkaar normaal gesproken afstoten.
Hierdoor is het mogelijk dat vet en vuil van de opperhuid kunnen worden losgemaakt en worden weggespoeld met het waswater. Vooral bij gebruik van warm water is de ontvetting van de huid optimaal.

Wat kan ik het beste gebruiken om mijn huid mee te wassen?
Fabrikanten van huidverzorgingsmiddelen zoeken voortdurend naar nieuwe producten. De nadruk ligt hierbij op cosmetisch prettige producten die de gebruiker een gevoel van welbehagen geven, de huid goed reinigen maar daarbij de beschermende hoornlaag zoveel mogelijk in tact laten. Daarom wordt er veel gesleuteld aan de precieze samenstelling van deze producten,hetgeen heeft geleid tot duidelijk betere producten in vergelijking met 10-15 jaar geleden. Toch zal elk product dat detergentia bevat de huid tot op zekere hoogte ontvetten. Daarom zijn er enkele regels om de huid zo goed mogelijk te beschermen:

was de huid niet te vaak
gebruik niet te warm water
gebruik wanneer u de huid toch vaker moet wassen een huidverzorgende crème na het wassen

Soorten zeep.

Antibacteriële zepen zijn over het algemeen zeer effectief, maar kunnen ook goede bacteriën doden. Deze zepen werden vroeger alleen in ziekenhuizen gebruikt maar zijn sinds de jaren negentig ook in huishoudens wijdverbreid.
Glycerinezeep bevat ongeveer tien procent glycerine, terwijl gewone zepen meestal slechts een half procent van deze hydraterende werkstof bevatten. Glycerinezeep is zacht en transparant. Aan de kleurloze vloeistof worden vaak kleurstoffen toegevoegd.
Alepzeep is een traditionele zeep uit Syrië die een hoge concentratie plantaardige olijf- en laurierolie bevat. Opvallend is dat dit type zeep een droogtijd van negen maanden heeft.
Synthetische zepen bevatten niet de originele natuurlijke ingrediënten, maar dit heeft meestal geen negatieve invloed op de werking.
Plantaardige zepen bevatten (zoals de naam al zegt) geen dierlijke vetten. Veelgebruikt zijn olijfolie, palmolie, kokosolie en diverse etherische oliën.
Groene zeep is een zeep die zowel in blokken als in een dik vloeibare substantie in papieren bekertjes wordt verkocht. Groene zeep heeft de naam een bijzonder goede ontvetter te zijn. Het wordt gebruikt om bijv. extra vervuilde (smeerolie) handen schoon te krijgen, maar ook bij het verwijderen van hardnekkige (vet)vlekken uit stoffen. Groene zeep heeft een specifieke geur die niet door iedereen gewaardeerd wordt, terwijl anderen ingenomen zijn met de door hen als ouderwets omschreven geur en associën deze geur met "schoon".

Zeep zelf maken.

Als je vuile handen hebt was je je handen met een stukje zeep. Op deze manier lost het vuil beter op in water en worden je handen makkelijker schoon. Bij het bereiden van zeep komt meer kijken dan je denkt. Hieronder een recept om zelf zeep te maken. Lees voordat je begint de veiligheidsmaatregelen goed door.

Veiligheidsmaatregelen:
- Bind losse haren vast.
- Doe een labjas aan of doe een schort voor.
- Draag handschoenen en een veiligheidsbril.
- Doe rustig aan.
- Pas op met de gootsteenontstopper. Dit is vrij aggressief en reageert met alluminium.
- Gebruik dus geen alluminium pan, vormpje of wasbak.

Materialen	Stoffen
een grote pan	440 gram dierlijk vet, bijvoorbeeld reuzel
een glazen kom met 0,4 liter water	150 gram plantaardig vet, bijvoorbeeld frituurvet
een afwasteil	75 gram gootsteenontstopper
een houten lepel	kleur- en geurstof
een soeplepel	verschillende (zand)vormpjes
huishoudfolie
een theedoek
een thermometer (tot 100 °C)
een weegschaal
een maatbeker
een fornuis

Dit moet je doen:

Zet de afwasteil in de gootsteen en vul deze met kokend water.
Doe het vet in de pan, verhit het tot 80 °C.
Haal de pan van het vuur en zet deze in de teil met kokend water.
Los de gootsteenontstopper op in 0,4 liter koud water. Pas op, de oplossing wordt vanzelf heet!
Giet de oplossing langzaam en heel voorzichtig bij het vet, ondertussen continu roerend.
Voeg nu eventueel geur- en kleurstof toe.
Blijf roeren totdat het mengsel crèmig en dikker begint te worden.
Bekleed de vormpjes met huishoudfolie en maak de folie een beetje nat.
Schep de vloeibare zeep met behulp van een soeplepel uit de pan in de vorm.
Dek de vormpjes af met een theedoek en zet deze op de verwarming (deze moet dan wel aanstaan!). Na ca. 12 uur kun je de zeepjes voorzichtig uit de vorm halen.
Ze moeten nu nog wel een tijd verder drogen. Ook is de pH waarschijnlijk nog te hoog. Dit kan worden nagemeten met een pH-papiertje. Pas als de pH onder de 8 is, mag je je zeepje gebruiken